მეცნიერებმა ბოლოს და ბოლოს ამოხსნეს, როგორ მოკლა ტბამ ერთ ღამეში 1800 ადამიანი

1986 წლის აგვისტოში კამერუნის ჩრდილოეთში მოხდა XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი კატასტროფა, ნიოსის ტბასთან ერთ ღამეში დაახლოებით 1800 ადამიანი და ათასობით ცხოველი დაიღუპა, წერს IFLScience.

ისტორიის თანახმად, ტბის მახლობლად მცხოვრებმა სოფლის მოსახლეობამ ჩვეულებრივად დაიძინა, მაგრამ ვეღარ გაიღვიძა. დილით გადარჩენილებმა საშინელი სურათი იხილეს: სხეულები ეყარა ქუჩებში, სახლებში და საწოლებშიც კი, ყოველგვარი ძალადობის ნიშნების გარეშე.

თავდაპირველად ტრაგედიის მიზეზის ახსნა ვერ მოხერხდა. არ იყო აფეთქების, ხანძრის ან მოწამვლის კვალი. განიხილებოდა სხვადასხვა ვერსია — უცნობი დაავადებიდან ქიმიურ თავდასხმამდე. მოგვიანებით გამოძიებაში ჩაერთნენ საერთაშორისო ექსპერტები, მათ შორის აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის სპეციალისტები. თავიდან ეჭვობდნენ ვულკანის ამოფრქვევას, მაგრამ ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ იპოვეს.

მიზეზი დადგინდა მას შემდეგ, რაც შეისწავლეს მსგავსი ინციდენტი მონუნის ტბაზე, სადაც ადრე ათობით ადამიანი დაიღუპა.

აღმოჩნდა, რომ ტბის ფსკერზე გროვდებოდა ნახშირორჟანგი, რომელიც დედამიწის წიაღიდან ჟონავდა. გარკვეულ პირობებში ის მოულოდნელად ამოდიოდა ზედაპირზე მკვრივი ღრუბლის სახით.

ეს გაზი, რომელიც ჰაერზე მძიმეა, დაბლობებში ეშვებოდა და ჟანგბადს ანაცვლებდა, ფაქტობრივად, ადამიანებსა და ცხოველებს ძილში ახრჩობდა.

მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ თუნდაც მცირე ზემოქმედებას, მეწყერს, ქარს ან წყალქვეშა პროცესს შეეძლო გამოეწვია ჯაჭვური რეაქცია, რაც უზარმაზარი რაოდენობის გაზის გამოყოფას იწვევდა.

მსგავს ტბებს „ფეთქებადსაშიშს“ უწოდებენ, რადგან მათ შეუძლიათ წლების განმავლობაში დააგროვონ გაზი და შემდეგ მოულოდნელად „აფეთქდნენ“ გაფრთხილების გარეშე.

კატასტროფის განმეორების თავიდან ასაცილებლად, 2001 წელს ტბაში დაამონტაჟეს სპეციალური მილები, რომლებსაც ნელ-ნელა გამოჰყავს გაზი სიღრმიდან ზედაპირზე.

დღეს ნიოსის ტბაზე გაზის დონე კონტროლდება და ახალი ტრაგედიის რისკი მნიშვნელოვნად შემცირებულია.

ეს მოვლენა უნიკალური შეხსენებაა იმისა, რომ გარეგნულად მშვიდი ბუნებრივი ობიექტებიც კი შეიძლება სასიკვდილო საფრთხეს მალავდეს.